"Anthropic" şirkətinin fundamental biologiya qrupu tərəfindən hazırlanan "Claude" süni intellekti, yüz minlərlə fermenti təhlil edərək daha əvvəl elmə məlum olmayan unikal bioloji sistem kəşf edib. 2026-cı ilin sentyabrında təqdim edilən bu tədqiqat, süni intellektin sadəcə məlumat təhlili üçün deyil, həm də yeni elmi kəşflər etmək üçün istifadə oluna biləcəyini sübut edib. Təxminən 950 İİ-agenti 21 saat ərzində 210 milyon tokeni analiz edərək 200 mindən çox əks-transkriptazanı nəzərdən keçirib.
Bu sistem necə kəşf edilib?
Tədqiqat prosesində "Claude" avtonom şəkildə 3500-ə yaxın namizəd sistemi müəyyən edib və onları 20 ən maraqlı varianta qədər azaldıb. Bu işin insanlar tərəfindən görülməsi aylar çəkə bilərdi. İİ-agentləri fermentin ətrafındakı DNT ardıcıllığını araşdırarkən, CRISPR sistemini xatırladan təkrarlanan hissələri aşkar edib. "Claude" bu strukturu müstəqil şəkildə hesablayıb, elmi ədəbiyyatla müqayisə edib və nəticələri tədqiqatçılara təqdim edib.
ART sistemi nədir və niyə vacibdir?
Tədqiqatçılar bu kəşfi ART (array-associated reverse transcriptases) adlandırıblar. Laboratoriya sınaqları təsdiqləyib ki, bu sistem həqiqətən də qısa RNT molekulları yaradır. CRISPR sistemindən fərqli olaraq, ART-ın dəqiq funksiyası hələlik məlum deyil. Alimlər hələlik onun DNT-ni kəsmək və ya redaktə etmək qabiliyyətinə malik olub-olmadığını müəyyən etməyə çalışırlar.
Gələcək araşdırmalar nəyi hədəfləyir?
Hazırda "Anthropic" qrupu bu sistemin bakteriofaqlar üçün hansı rolu oynadığını anlamağa çalışır. Əsas sual ondan ibarətdir ki, bu sistem yalnız fundamental biologiya üçün maraqlıdır, yoxsa gələcəkdə biotexnologiyada yeni bir alət kimi istifadə oluna bilər. 23 sentyabr 2026-cı il tarixində dərc olunan hesabat hələlik müstəqil rəydən keçməsə də, elmi ictimaiyyətdə böyük maraq doğurub.
