ABŞ ordusu İran hücumunun ilk 24 saatında minlərlə hədəfi vuraraq əvvəlki əməliyyatların miqyasını ikiqat üstələyib. Bu misilsiz sürət hədəf seçimi prosesini avtomatlaşdıran "Project Maven" adlı süni intellekt sistemi sayəsində mümkün olub. Jurnalist Katrina Manson özünün yeni kitabında bu texnologiyanın inkişaf yolunu və hərbi əməliyyatlara təsirini dərindən analiz edir. Sistem peyk görüntülərini, radar məlumatlarını və sosial şəbəkələri birləşdirərək döyüş meydanındakı obyektləri dərhal müəyyənləşdirir. Nəticədə, əvvəllər saatlar çəkən hədəf təyinatı prosesi artıq saniyələr ərzində tamamlanır.
"Google" layihədən niyə imtina etdi?
2017-ci ildə pilotsuz uçuş aparatlarının (PUA) videolarını analiz etmək məqsədilə yaradılan layihənin ilk podratçısı "Google" şirkəti idi. Lakin texnologiyanın hücum məqsədləri üçün istifadə ediləcəyini anlayan şirkət işçilərinin kütləvi etirazlarından sonra texnologiya nəhəngi müqavilədən geri çəkilməyə məcbur oldu. Dəniz piyadalarının kəşfiyyat zabiti Drew Cukor-un təşəbbüsü ilə layihənin icrası "Palantir" şirkətinə həvalə edildi. Hazırda NATO tərəfindən də satın alınan bu sistem "Microsoft", "Amazon" və "Anthropic" kimi şirkətlərin inkişaf etdirdiyi qabaqcıl texnologiyalara əsaslanır.
Ukrayna müharibəsi texnologiyaya necə təsir etdi?
Ukraynadakı münaqişə süni intellekt əsaslı hərbi sistemlərin inkişafında mühüm dönüş nöqtəsi oldu. ABŞ-nin 18-ci Hava Desant Korpusu Rusiya mövqelərini və tanklarını müəyyən etmək üçün "Project Maven" sistemindən fəal şəkildə istifadə etməyə başladı. Əvvəlcə Yaxın Şərqin səhra şəraitinə uyğunlaşdırılmış alqoritmlər qarlı hava şəraitində çətinlik çəksə də, mütəxəssislər sistemi qısa müddətdə yenidən öyrətdilər. Rəsmi məlumatlara görə, təkcə 2022-ci ildəki bir gün ərzində ABŞ Ukrayna tərəfinə 267 fərqli maraq nöqtəsi barədə kəşfiyyat məlumatı ötürüb.
Süni intellektin hərbi riskləri nələrdir?
Hədəf zəncirinin sürətlənməsi ciddi etik və humanitar suallar doğurur. Məsələn, İran müharibəsinin ilk günündə vurulan min hədəfdən biri qız məktəbi olmuş və nəticədə əksəriyyəti uşaq olan 150-dən çox insan həyatını itirmişdi. Baxmayaraq ki, bina əvvəllər hərbi baza kimi fəaliyyət göstərib, məlumat bazasının vaxtında yenilənməməsi bu faciəyə yol açıb. Mütəxəssislər xəbərdarlıq edirlər ki, "Claude" kimi böyük dil modellərinin (LLM) qərarlarına həddindən artıq güvənmək müharibənin oyunlaşdırılması riskini yaradır. 1999-cu ildə Belqraddakı Çin səfirliyinin səhvən vurulması hadisəsi də sübut edir ki, hərbi əməliyyatların uğuru birbaşa sistemə daxil edilən məlumatların dəqiqliyindən asılıdır.
