İlon Mask vaxtilə həmtəsisçisi olduğu "OpenAI" şirkətinə və onun rəhbəri Sem Altman-a qarşı yenidən məhkəmə iddiası qaldırıb. Tərəflər 27 aprel tarixində Kaliforniyanın Oklend şəhərində hakim qarşısına çıxacaqlar. Nəzəri olaraq, bu iş "OpenAI"-nin Maskı aldadıb-aldatmaması ilə bağlıdır. Lakin əslində, proses süni intellekt sənayesindəki milyardlarla dollarlıq rəqabəti və daxili intriqaları üzə çıxaracaq.
Məhkəmə prosesi hər iki tərəf üçün olduqca həssas bir dövrə təsadüf edir. Hazırda "SpaceX"-in tərkib hissəsi olan Maskın "xAI" şirkəti ilkin kütləvi təklif (IPO) üçün müraciət edib. Eyni zamanda, "OpenAI"-nin də oxşar addımı atmağa hazırlaşdığı barədə şayiələr gəzir. Ortada milyardlarla dollarlıq maraqlar olduğu üçün, texnologiya dünyasının bir çox gizli sirləri məhkəmə sənədləri vasitəsilə ictimaiyyətə sızır.
Məhkəmə sənədlərinə əlavə edilən materiallar arasında "OpenAI" prezidenti Qreq Brokman-ın gündəliyindən çıxarışlar və proseslə heç bir əlaqəsi olmayan Mark Zukerberq-in utancverici mesajları da yer alıb. İddialara görə, Zukerberq "Meta" komandalarına Maskın "DOGE" qrupundakı insanları hədələyən məzmunları silmək üçün xəbərdarlıq edib. Həmçinin, sənədlərdə Maskın Ceff Bezos haqqında mənfi fikirləri də öz əksini tapıb.
Məhkəmədə kimlər ifadə verəcək?
Yaxın həftələrdə baş tutacaq dinləmələrdə süni intellekt sahəsinin ən tanınmış simalarının iştirakı gözlənilir. "Microsoft" şirkətinin baş direktoru Satya Nadella və texniki direktor Kevin Skott ifadə verə bilər. Həmçinin, "OpenAI"-nin sabiq rəhbərləri İlya Sutskever və Mira Murati-nin də məhkəməyə çağırılma ehtimalı yüksəkdir. 2023-cü ildə Sem Altman-ın qısa müddətli işdən çıxarılmasında iştirak edən sabiq İdarə Heyəti üzvlərinin də prosesə qatılacağı istisna edilmir.
Çikaqonun Loyola Universitetinin hüquq professoru Sem Brunson bildirir ki, işin məhkəməyə qədər gedib çıxması Mask üçün artıq bir qələbədir. Görünür, milyarder "OpenAI"-nin nüfuzuna zərbə vurmaq üçün əlindən gələni edir. Qeyd edək ki, Mask indiyədək "X" sosial şəbəkəsinin rəqiblərinə, "Twitter"-in alınması prosesində iştirak edən şirkətlərə və hətta "OpenAI"-yə qarşı ümumilikdə dörd fərqli iddia qaldırıb. Bunlardan biri də "Apple" və "OpenAI"-nin "ChatGPT"-ni eksklüziv olaraq "iPhone"-lara inteqrasiya etməklə antiinhisar qaydalarını pozması iddiasıdır.
İlon Maskın əsas iddiaları nələrdir?
Gələn həftə başlayacaq məhkəmədə Mask üç əsas iddia irəli sürəcək. O, Altman və Qreq Brokman-ın "OpenAI"-nin xeyriyyə məqsədli etimadını pozduğunu, onun hesabına haqsız varlandıqlarını və fırıldaqçılıq etdiklərini sübut etməyə çalışacaq. Maskın vəkilləri andlı iclasçılara bildirəcəklər ki, milyarder şirkətə pul yatırmaq üçün aldadılıb. O, Altman və Brokman-ın vəzifələrindən uzaqlaşdırılmasını və şirkətin mövcud strukturunun dəyişdirilməsini tələb edir.
"OpenAI" isə öz növbəsində bu iddiaları rədd edir. Şirkət rəsmiləri bildirirlər ki, Mask Altman və Brokman tərəfindən ona qanunsuz fəaliyyət sayıla biləcək hər hansı anlaşılan vəd verildiyini sübut edə bilməyib. "OpenAI" məhkəməyə təqdim etdiyi sənəddə bu addımı Maskın öz rəqabət üstünlüyü üçün şirkəti sıxışdırmaq məqsədi daşıyan kampaniyasının bir hissəsi adlandırıb. Şirkət həmçinin xatırladıb ki, Mask 2025-ci ildəki yenidən kapitallaşma prosesinə müdaxilə edə bilərdi, lakin bunu etmədi.
IPO planları və yaranan risklər
Corciya Texnologiya İnstitutunun professoru Deven Desai hesab edir ki, məhkəmədə ortaya çıxacaq detallar "OpenAI"-nin nüfuzuna ciddi təsir göstərəcək. Xüsusilə də şirkətin süni intellekti bəşəriyyət üçün təhlükəsiz etmək kimi ali məqsədlər güddüyü barədə iddiaları sual altına düşəcək. Davam edən məhkəmə çəkişmələri, rəhbərliyin tez-tez dəyişməsi və "Anthropic" kimi rəqiblərin güclənməsi onsuz da şirkətə olan həvəsi azaldıb.
Hazırda "OpenAI" həm "SpaceX", həm də "Anthropic" ilə IPO yarışındadır. Şirkət milyardlarla dollar sərmayə cəlb etsə də, hələ ki, mənfəət əldə edə bilməyib. Bəzi mənbələrə görə, hətta "OpenAI"-nin maliyyə direktoru belə şirkətin 2026-cı ildə kütləvi satışa çıxmağa hazır olduğuna inanmır. Rəhbərliklə bağlı ortaya çıxa biləcək hər hansı qalmaqallı məlumat bu prosesi tamamilə poza bilər.
Lakin bu məhkəmə İlon Mask üçün də risksiz deyil. Onun "SpaceX" şirkəti iyun ayında baş tuta biləcək IPO üçün məxfi müraciət edib. Məhkəmə zalında "xAI" və ya Maskın şəxsi həyatı ilə bağlı açıqlanacaq istənilən detal investorların inamına mənfi təsir göstərə bilər. Xüsusilə, "OpenAI"-nin sabiq İdarə Heyəti üzvü və Maskın bir neçə övladının anası olan Şivon Zilis-in və milyarderin şəxsi işlərini idarə edən Cared Birçal-ın ifadələri həlledici ola bilər.
