"Bambu Lab" şirkəti hazırda bazarda ən əlçatan 3D printerləri istehsal etsə də, onun nüfuzu ciddi təhlükə altındadır. Hər şey 22 aprel tarixində şirkətin "Reddit" platformasında tərtibatçı Paweł Jarczak-a göndərdiyi şəxsi mesajla başladı. Tərtibatçı istifadəçilərə "Bambu" printerlərini rəsmi proqram təminatı olmadan uzaqdan idarə etməyə imkan verən kod paylaşmışdı. Şirkət isə öz sistemini qapalı saxlamaq məqsədilə ondan bu kodu silməyi tələb edib. Bu addım açıq mənbə tərəfdarları və məşhur məzmun yaradıcılarının qəzəbinə səbəb olaraq, şirkətə qarşı böyük bir koalisiyanın yaranması ilə nəticələnib.
İstehlakçı hüquqları müdafiəçisi Louis Rossmann tərtibatçını məhkəmədə müdafiə etmək üçün 10 min ABŞ dolları ayıracağını bəyan edib. "GamersNexus" kanalı da şirkətə sərt etirazını bildirərək eyni məbləğdə dəstək sözü verib və 3D çap layihəsi üçün nəzərdə tutulan 150 min ABŞ dolları dəyərində "Bambu" avadanlığı almaq planını dayandırıb. Hazırda minlərlə fəal şirkətin ləğv etməyə çalışdığı kodu kütləvi şəkildə kopyalayır. Software Freedom Conservancy təşkilatı isə "Bambu" kodunu tərsinə mühəndisliklə öyrənmək üçün bütöv bir layihəyə ev sahibliyi edir.
Münaqişənin əsas səbəbi nədir?
Məsələnin kökündə "Bambu" proqram təminatının tamamilə orijinal olmaması dayanır. Şirkət öz veb-saytında etiraf edir ki, "Bambu Studio" proqramı Alessandro Ranellucci tərəfindən yaradılmış "Slic3r" və Prusa Research şirkətinin "PrusaSlicer" proqramlarına əsaslanır. Bu proqramlar AGPL lisenziyası altında fəaliyyət göstərir. Bu lisenziya hər kəsə kodu təkmilləşdirmək şərtilə ondan sərbəst istifadə hüququ verir. Lakin "Bambu" öz istifadəçilərinin eyni hüquqlardan yararlanmasına məhdudiyyətlər qoymağa başlayıb.
Paweł Jarczak əslində "Bambu" proqramının 279 ABŞ dolları dəyərindəki rəsmi aksesuara rəqib olan "Biqu BCMU" sistemi ilə uyğunluğunu qorumağa çalışırdı. O, "OrcaSlicer" proqramının xüsusi versiyasını yaradaraq, şirkətin qoyduğu məhdudiyyətləri aşmağın yolunu tapmışdı. Tərtibatçı "GitHub" platformasından öz layihəsini könüllü silsə də, şirkətin ona cinayətkar kimi yanaşdığını bildirib. AGPL lisenziyasının həmmüəllifi Bradley Kühn hesab edir ki, şirkət öz şəbəkə plaginləri ilə açıq mənbə qaydalarını birbaşa pozub.
Şirkət özünü necə müdafiə edir?
"Bambu Lab" rəsmisi Nadia Yaakoubi bildirib ki, şirkət qanuni açıq mənbə layihələrinə qarşı deyil. Şirkət iddia edir ki, şəbəkə plagini ayrıca təqdim olunan əlavə komponentdir və AGPLv3 lisenziyasının tələblərinə tabe deyil. Bundan əlavə, şirkət təhlükəsizlik məsələlərini önə çəkərək, sistemlərinin DDoS hücumlarına məruz qaldığını vurğulayır. 7 may tarixində yayımlanan bloq yazısında tərtibatçının sistemlərə icazəsiz giriş əldə etdiyi iddia olunub. Lakin tərtibatçı bu ittihamları rədd edərək, sadəcə standart testlər apardığını bildirir.
Bizi gələcəkdə nələr gözləyir?
Hazırda heç bir rəsmi məhkəmə iddiası qaldırılmayıb, lakin ictimai qınaq davam edir. Software Freedom Conservancy təşkilatı bu sahədə hüquqi mübarizə aparmaq üçün 250 min ABŞ dolları toplamağı hədəfləyir. Louis Rossmann isə öz qrupu adından bu fonda 15 min ABŞ dolları ianə edəcəyini açıqlayıb. 13 may tarixində sərt mövqe nümayiş etdirən "Bambu" sonradan geri çəkilərək münaqişəni böyütmək əvəzinə öz infrastrukturunu gücləndirəcəyini bəyan edib. Ekspertlərin fikrincə, ən yaxşı həll yolu şirkətin bütün kodları açıq şəkildə yayımlaması və ya proqram təminatını sıfırdan yenidən yazmasıdır.
