ABŞ administrasiyasının qərarı ilə "Anthropic" şirkəti özünün ən güclü süni intellekt modelləri olan "Fable 5" və "Mythos 5"-i qəfil olaraq oflayn rejimə keçirib. Vaşinqtonun tələbi ilə bütün xarici vətəndaşların, o cümlədən şirkətin öz əməkdaşlarının bu modellərə girişi bloklanıb. Bu addım ABŞ-ın təkcə qabaqcıl süni intellekt sahəsində dominantlıq etmədiyini, həm də bu texnologiyadan kimin istifadə edəcəyinə qərar vermək gücünə sahib olduğunu nümayiş etdirib.
Texnoloji suverenlik niyə gündəmə gəldi?
Bu hadisə bir çox ölkə üçün kritik texnologiyalarda ABŞ-dan asılı olmağın risklərini xatırladan bir siqnal olub. Böyük Britaniyanın süni intellekt naziri Kanishka Narayan bu vəziyyəti milli təhlükəsizlik məsələsi kimi dəyərləndirərək, ölkənin öz süni intellekt potensialını yaratmasının vacibliyini vurğulayıb. Fransada isə keçmiş Baş nazir Gabriel Attal bu qadağanı "süni intellekt müharibəsinin başlanğıcı" adlandıraraq, ölkənin texnoloji cəhətdən həssas olduğunu bildirib.
Digər ölkələr hansı addımları atır?
- Kanada: Baş nazir Mark Carney bir tərəfdaşdan asılı olmağın riskli olduğunu qeyd edərək, resursların şaxələndirilməsinin vacibliyini vurğulayıb.
- Avropa İttifaqı: Region uzun müddətdir çiplər və bulud texnologiyalarında xarici təchizatçılardan asılılığı azaltmağa çalışır.
- Alternativlər: Fransanın "Mistral" və Kanadanın "Cohere" şirkətləri, eləcə də Sinqapur və BƏƏ-nin yerli infrastruktura yönəlmiş layihələri müstəqil inkişafın mümkünlüyünü göstərir.
Donald Trump administrasiyası bu qadağanı milli təhlükəsizlik maraqları ilə əsaslandırsa da, bu yanaşma qlobal miqyasda etimad böhranı yaradıb. "Anthropic" modelləri yaxın gələcəkdə yenidən aktivləşdirsə belə, ABŞ-ın süni intellekt sahəsindəki etibarlılığına dair şübhələr qalmaqdadır. Bir çox dövlət və şirkət artıq gələcəkdə belə bir vəziyyətlə üzləşməmək üçün öz texnoloji suverenliklərini təmin etməyə çalışır.
