Tramp administrasiyası "Genesis Missiyası" çərçivəsində süni intellektə əsaslanan yüzlərlə elmi layihəyə 5 milyard ABŞ dolları məbləğində qrant ayıracağını elan edib. Ağ Ev bu təşəbbüsü miqyasına və əhəmiyyətinə görə tarixi "Manhetten Layihəsi" ilə müqayisə edir. Eyni zamanda, administrasiyanın elm müşaviri Maykl Kratsios ABŞ elmi üçün süni intellekt, robototexnika və nüvə enerjisinə üstünlük verən "Yeni Qızıl Dövr" vəd edib.
Bu yanaşma elmi necə dəyişir?
Yeni strategiya elmi tədqiqatları ənənəvi akademik mühitdən uzaqlaşdıraraq, Silikon Vadisi startapı modelinə yaxınlaşdırır. Bu modeldə uzunmüddətli, qeyri-müəyyən fundamental tədqiqatlar əvəzinə, sürətli və ölçülə bilən nəticələrə üstünlük verilir. Tənqidçilər hesab edir ki, bu yanaşma elmin təbiətinə ziddir və fundamental kəşflərin qarşısını ala bilər.
Elmi ictimaiyyət niyə narahatdır?
- Siyasi müdaxilə: Tədqiqatçıların fikrincə, qrantların paylanmasında siyasi təyinatlı şəxslərin nüfuzunun artması elmi müstəqilliyi təhlükə altına qoyur.
- Fundamental elmin zəifləməsi: Universitetlərin rolunun azaldılması və özəl şirkətlərin tədqiqatlara nəzarətinin artması uzunmüddətli elmi ekosistemə zərər vura bilər.
- AI-nin rolu: Mütəxəssislər süni intellektin elmi kəşflərdə vacib olduğunu qəbul etsə də, onun insan nəzarəti olmadan istifadəsinin "keyfiyyətsiz məlumatlar" yaradacağından ehtiyat edirlər.
Google, Microsoft və OpenAI kimi texnologiya nəhəngləri bu təşəbbüsə hesablamalar və AI kreditləri ilə dəstək verirlər. Lakin bir çox alim, o cümlədən Harvard Universitetinin professoru Ceffri Flier, bu planı elmi idarəetmənin fundamental prinsiplərini anlamayan, təhlükəli bir cəhd kimi qiymətləndirir.
